Pszenica. Jęczmień. Żyto. Pszenżyto

W rozwoju pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum L.), jęczmienia zwyczajnego (Hordeum vulgare L.), żyta zwyczajnego (Secale cereale L.) i pszenżyta (Triticale), które należą do rodziny wiechlinowatych, występuje 10 głównych faz rozwojowych:

0 Kiełkowanie, 1 Rozwój liści, 2 Krzewienie, 3 Strzelanie w źdźbło, 4 Nabrzmiewanie pochwy liściowej liścia flagowego, 5 Kłoszenie, 6 Kwitnienie, 7 Rozwój ziarniaków, 8 Dojrzewanie, 9 Starzenie i zamieranie.

Okresy pomiędzy fazami, liczba liści oraz wysokość roślin w poszczególnych fazach zależą od indywidualnych cech gatunku, odmiany i innych czynników agroekologicznych.

Pierwsze rozkrzewienie pojawia się zwykle, gdy roślina ma już trzy lub cztery liście. Liczba rozkrzewień zależy od genotypu. Na przykład rośliny pszenicy zwyczajnej wytwarzają z reguły około sześciu rozkrzewień, przy czym rozkrzewienia pojawiające się już po wytworzeniu piątego liścia na pędzie głównym rzadziej wytwarzają kłosy. W tej fazie węzeł krzewienia wytwarza liczne korzenie przybyszowe.

Kiedy rozpoczyna się wydłużanie pędu, roślina kończy krzewienie, łodyga prostuje się, a pochwy liściowe grubieją. Wszystkie rozkrzewienia są wytworzone już przed fazą strzelania w źdźbło, a z rozkrzewień, które pojawią się po tej fazie, nie będzie plonu.

Dla zbóż ozimych strzelanie w źdźbło oznacza przejście rośliny z fazy wegetatywnej w generatywną, o czym świadczy uformowana mikroskopijna struktura kłosa, której zaczątek powstaje już w okresie tworzenia czwartego, piątego lub szóstego liścia. Na tym etapie rozwoju decyduje się już liczba kłosków na kłosie, a tym samym ostateczna wielkość kłosa.

W przekroju podłużnym źdźbła głównego widoczny jest mały kłos, który wraz z pojawianiem się kolejnych międzywęźli stopniowo wypychany jest ku szczytowi źdźbła. Liść flagowy pojawia się zwykle, gdy nad powierzchnią gleby znajdują się przynajmniej trzy kolanka.

W fazach rozwojowych BBCH 31 33 obserwuje się największą dynamikę wzrostu rośliny. Należy uważać, aby nie pomylić pierwszego kolanka właściwego z węzłem krzewienia.

Pojawienie się zawiązków liścia flagowego oznacza zakończenie wydłużania się źdźbła, a roślina wchodzi w fazę kłoszenia. W pochwie liścia flagowego widoczny jest już kłos.

Główna faza rozwojowa 0: Kiełkowanie

  • 00 Suchy ziarniak
  • 01 Początek pęcznienia, ziarniak miękki typowej wielkości
  • 03 Koniec pęcznienia ziarniaka
  • 05 Korzeń zarodkowy wydostaje się z ziarniaka
  • 06 Korzeń zarodkowy wzrasta, widoczne włośniki i korzenie boczne
  • 07 Koleoptyl (pochewka liściowa) wydostaje się z ziarniaka
  • 09 Koleoptyl (pochewka liściowa) przebija się przez powierzchnię gleby (pękanie gleby)

Główna faza rozwojowa 1: Rozwój liści

  • 10 Z koleoptyla (pochewki liściowej) wydostaje się pierwszy liść (szpilkowanie)
  • 11 Faza pierwszego liścia
  • 12 Faza drugiego liścia
  • 13 Faza trzeciego liścia
  • 14 Faza czwartego liścia
  • 15 Faza piątego liścia
  • 16 Faza szóstego liścia
  • 17 Faza siódmego liścia
  • 18 Faza ósmego liścia
  • 19 Faza dzięwiątego lub więcej liści
Przypisy

Liść jest rozwinięty wówczas, gdy widoczny jest jego języczek (ligula) lub szczyt następnego liścia.
Krzewienie lub wydłużenie źdźbła może nastąpić wcześniej niż w fazie 13, wówczas opis jest kontynuowany w fazie 21.
Jeżeli strzelanie w źdźbło zaczyna się przed końcem krzewienia, opis jest kontynuowany w fazie 30.

Główna faza rozwojowa 2: Krzewienie

  • 20 Brak rozkrzewień
  • 21 Początek krzewienia: widoczne pierwsze rozkrzewienie
  • 22 Widoczne dwa rozkrzewienia
  • 23 Widoczne trzy rozkrzewienia
  • 24 Widoczne cztery rozkrzewienia
  • 25 Widoczne pięć rozkrzewień
  • 26 Widoczne sześć rozkrzewień
  • 27 Widoczne siedem rozkrzewień
  • 28 Widoczne osiem rozkrzewień
  • 29 Koniec krzewienia, widoczna maksymalna liczba rozkrzewień

Główna faza rozwojowa 3: Strzelanie w źdźbło, wzrost pędu na długość

  • 30 Początek wzrostu źdźbła: węzeł krzewienia podnosi się, pierwsze międzywęźle zaczyna się wydłużać, szczyt kwiatostanu co najmniej 1 cm nad węzłem krzewienia
  • 31 Pierwsze kolanko co najmniej 1 cm nad węzłem krzewienia
  • 32 Drugie kolanko co najmniej 2 cm nad pierwszym kolankiem
  • 33 Trzecie kolanko co najmniej 2 cm nad drugim kolankiem
  • 34 Czwarte kolanko co najmniej 2 cm nad trzecim kolankiem
  • 35 Piąte kolanko co najmniej 2 cm nad czwartym kolankiem
  • 36 Szóste kolanko co najmniej 2 cm nad piątym kolankiem
  • 37 Widoczny liść flagowy, ale jeszcze nierozwinięty
  • 39 Faza liścia flagowego: liść flagowy całkowicie rozwinięty, widoczny języczek (ligula) ostatniego liścia

Główna faza rozwojowa 4: Nabrzmiewanie pochwy liściowej liścia flagowego (rozwój kłosa w pochwie liściowej)

  • 41 Początek grubienia (nabrzmiewania) pochwy liściowej liścia flagowego, wczesna faza rozwoju kłosa
  • 43 Widoczna nabrzmiała pochwa liściowa liścia flagowego
  • 45 Końcowa faza nabrzmiewania pochwy liściowej liścia flagowego, późna faza rozwoju kłosa
  • 47 Otwiera się pochwa liściowa liścia flagowego
  • 49 Widoczne pierwsze ości

Główna faza rozwojowa 5: Kłoszenie

  • 51 Początek kłoszenia: szczyt kwiatostanu wyłania się z pochwy, widoczny
  • 52 Odsłania się 20% kwiatostanu
  • 53 Odsłania się 30% kwiatostanu
  • 54 Odsłania się 40% kwiatostanu
  • 55 Odsłania się 50% kwiatostanu
  • 56 Odsłania się 60% kwiatostanu
  • 57 Odsłania się 70% kwiatostanu
  • 58 Odsłania się 80% kwiatostanu
  • 59 Zakończenie kłoszenia: wszystkie kłoski wydostają się z pochwy, kłos całkowicie widoczny

Główna faza rozwojowa 6: Kwitnienie

  • 61 Początek kwitnienia: widoczne pierwsze pylniki
  • 65 Pełnia kwitnienia: wykształconych 50% pylników
  • 69 Koniec kwitnienia: wszystkie kłoski zakończyły kwitnienie, widoczne zaschnięte pylniki

Główna faza rozwojowa 7: Rozwój ziarniaków

  • 71 Dojrzałość wodna: pierwsze ziarniaki wodniste, osiągają połowę ostatecznej wielkości
  • 73 Początek dojrzałości mlecznej ziarniaków
  • 75 Pełna dojrzałość mleczna: ziarniaki osiągają ostateczną wielkość, źdźbło nadal zielone
  • 77 Dojrzałość późnomleczna ziarniaków

Główna faza rozwojowa 8: Dojrzewanie

  • 83 Początek dojrzałości woskowej ziarniaków
  • 85 Dojrzałość woskowa miękka: ziarniaki łatwo rozcierają się między palcami
  • 87 Dojrzałość woskowa twarda: ziarniaki można łatwo łamać paznokciem
  • 89 Dojrzałość pełna: ziarniaki twarde, trudne do podzielenia paznokciem

Główna faza rozwojowa 9: Starzenie i zamieranie

  • 92 Dojrzałość martwa: ziarniaki bardzo twarde, nie można w nie wbić paznokcia
  • 93 Ziarniaki luźno ułożone w kłosie, mogą się osypywać
  • 97 Roślina więdnie i zamiera
  • 99 Zebrane ziarno, okres spoczynku
Przewijanie do góry